مسألهء ديگر ، اين است كه گفته‌اند : اگر انسان بخواهد كه روحش ترقى پيدا كند ، بايد به بدن سختى بدهد ، به بدن فشار وارد كند . مثال مىآورند كه روح و بدن انسانى مانند دو كفه ترازو هستند . اگر اين كفه پايين بيايد ، آن كفه بالا مىرود . شدت و فشار بر بدن ، تكامل روح مىآورد . راحتى بر بدن تنزل روح مىآورد ، چه انسان مذهبى باشد و چه انسان غير مذهبى . شما برنامه كار مرتاضين هند را ملاحظه كنيد . آنها به بدن رياضت مىدهند تا روحشان آن چنان قوى مىشود كه فى المثل وقتى از ايران به هند سفر كنيد و در برابرشان بايستيد ، تا شما را ديدند ، شما را به نام و اسم و لقب ياد مىكنند و از خانه و لانه و زندگيتان خبر مىدهند . البته اسلام اين نوع رياضت‌ها را تجويز نمىكند . اسلام اعمال و رياضت‌هاى خاصى را وسيله تزكيه و تكامل نفس انسان مىشناسد و مىفرمايد : وَ انَّما هِى نَفْسى اروُضُها بِالتَّقْوى ؛ اين نفس من است كه آن را با تقوا رياضت مىدهم . يعنى همه رياضت‌ها و تحمل سختى و فشار براى تكميل روح ، در اسلام امضا نشده است ، بلكه آنچه امضا شده است ، رياضت‌هاى خاصى است . انجام واجبات ، رياضت است ترك محرمات ، رياضت است يك قدم بالاتر انجام مستحبات ، رياضت است ترك مكروهات ، رياضت است . على عليه السلام مىفرمايد : با تقوا بايد بدن و نفس را رياضت داد تا انسان ، مقام كمال مطلوب را پيدا كند . اين‌ها خصوصياتى از امّهات مسائل اخلاقى است . على عليه السلام در نهج البلاغه ، از « صبر » ، « رحمت » ، « رجاء » و غيره صحبت كرده ، و نيز از صفات « كبر » ، « حسد » ، « بخل » ، « جرم » و غير آن صحبت فرموده است ، كه اگر دقت كنيم ، مىبينيم علماى علم اخلاق - با همه نظرياتى كه ابراز كرده‌اند - به نكاتى كه على عليه السلام در ضمن كلماتش بيان كرده متعرض نشده‌اند . خداوند به ما توفيق تخلّق به اخلاق الهى را عطا فرمايد . و السلام عليكم و رحمة اللَّه